Śmierć Hassana Nasrallaha: Koniec Ery?

Świat obiegła wiadomość o śmierci Sayyeda Hassana Nasrallaha, charyzmatycznego sekretarza generalnego libańskiego Hezbollahu. Zginął on w wyniku izraelskiego nalotu na południowe przedmieścia Bejrutu, Haret Hreik, w piątkowy wieczór, 27 września 2024 roku. Jego odejście w wieku 64 lat oznacza koniec pewnej epoki i otwiera nowe, niepewne rozdziały w burzliwej historii Bliskiego Wschodu. Nasrallah, który przekształcił Hezbollah w potężną siłę paramilitarną i polityczną, był postacią kluczową w regionie, nieprzerwanie od ponad trzech dekad. Jego śmierć następuje w czasie bezprecedensowej eskalacji konfliktu między Izraelem a Hezbollahem, naznaczonego niemal rokiem intensywnych walk, które rozpoczęły się wraz z wojną w Gazie.

Ta nagła śmierć, potwierdzona przez sam Hezbollah, wstrząsnęła regionem, który już teraz zmaga się z niestabilnością. Nasrallah, postrzegany przez swoich zwolenników jako genialny strateg i symbol oporu, a przez przeciwników jako bezwzględny terrorysta, przez lata skutecznie unikał izraelskich prób eliminacji, żyjąc w ukryciu. Jego ostatnie wystąpienie publiczne, transmitowane satelitarnie, podkreślało determinację Hezbollahu w kontynuowaniu ostrzału Izraela, dopóki kampania w Gazie nie dobiegnie końca. Śmierć lidera grupy, która w ostatnich dniach doświadczyła serii niszczycielskich ciosów, w tym eksplozji pagerów i krótkofalówek, rodzi pytania o przyszły kierunek i stabilność Libanu oraz całego regionu.

Kim był Hassan Nasrallah?

Hassan Nasrallah, urodzony w sierpniu 1960 roku w biednej rodzinie w północnej dzielnicy Sharshabouk w Bejrucie, był najstarszym z dziewięciorga rodzeństwa. W 1975 roku, w obliczu wybuchu libańskiej wojny domowej, jego rodzina została zmuszona do ucieczki na południe, do ich rodowej wioski Bazzouriyeh, niedaleko starożytnego fenickiego miasta Tyr. To tam młody Nasrallah dołączył do ruchu Amal, politycznej i paramilitarnej organizacji reprezentującej dotąd marginalizowaną szyicką społeczność Libanu. Szybko zaczął piąć się w górę jako rewolucjonista, wykazując się niezwykłym zapałem i determinacją.

W wieku zaledwie 16 lat Hassan Nasrallah udał się do świętego szyickiego miasta Nadżaf w Iraku, gdzie na wygnaniu przebywał i nauczał teologii przywódca irańskiej rewolucji islamskiej z 1979 roku, ajatollah Ruhollah Chomeini. To doświadczenie głęboko ukształtowało jego światopogląd i ideologię. Później studiował w mieście Kom, będącym centrum irańskiej hierarchii religijnej. Jednak jego pobyt w Iraku został przerwany przez prześladowania szyitów pod rządami Saddama Husajna, co zmusiło go do powrotu do Libanu, gdzie kontynuował naukę pod okiem swojego mentora, Sayyeda Abbasa Musawiego.

Nasrallah był jednym z założycieli Hezbollahu, partii utworzonej przez członków Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej, którzy przybyli do Libanu latem 1982 roku, aby walczyć z najeżdżającymi siłami izraelskimi. Zbudował silną bazę władzy, gdy Hezbollah z czasem stał się częścią grupy wspieranych przez Iran frakcji i rządów, znanych jako Oś Oporu. Była to także pierwsza grupa, którą Iran wsparł i wykorzystał jako sposób na eksport swojej marki politycznego islamu. W lutym 1992 roku, zaledwie dwa dni po tym, jak jego poprzednik i mentor, 39-letni Sayyed Abbas Musawi, zginął w nalocie izraelskiego helikoptera w południowym Libanie, Hezbollah wybrał Nasrallaha na swojego sekretarza generalnego. Podobnie jak Musawi, Nasrallah był zaangażowany w walkę z Izraelem i antyzachodnie nauki Chomeiniego, słynąc z deklaracji: „Ameryka pozostanie straszliwym wrogiem, a Izrael nowotworowym narościem, który należy wykorzenić”.

Hezbollah pod przywództwem Nasrallaha: Od milicji do "państwa w państwie"

Pod przywództwem Hassana Nasrallaha Hezbollah przeszedł transformację z luźnej grupy bojowników w latach 80. w potężną, zdyscyplinowaną organizację. Nasrallah nie tylko nadzorował rozbudowę sił zbrojnych Hezbollahu – jego bojownicy i rezerwiści szacowani są na ponad 100 000 – ale także rozprzestrzenianie się arsenału, który obejmuje rakiety dalekiego, średniego i krótkiego zasięgu, a także drony. Ta rozbudowa pozwoliła Hezbollahowi stać się najsilniej uzbrojoną grupą niepaństwową w regionie.

Po zakończeniu libańskiej wojny domowej (1975-1990) Nasrallah stopniowo przekształcił organizację w „państwo w państwie”, tworząc rozbudowaną sieć opieki społecznej, która zapewniała szkoły, kliniki i mieszkania w ubogich i przeważnie szyickich częściach Libanu. Ta działalność socjalna, obok militarnej, pozwoliła Hezbollahowi zdobyć ogromne poparcie wśród ludności, cementując jego pozycję jako dominującej siły politycznej w Libanie. Większość świata zachodniego, w tym Stany Zjednoczone, określiła Hezbollah jako organizację terrorystyczną, jednak w Libanie cieszył się on znacznym poparciem, zwłaszcza wśród szyitów.

W 2005 roku, w pierwszych wyborach parlamentarnych po zakończeniu 29-letniej obecności wojskowej Syrii w Libanie, Hezbollah osiągnął znaczące sukcesy i po raz pierwszy wszedł do rządu, zajmując dwa miejsca w gabinecie. To był kluczowy moment, który potwierdził jego rosnącą siłę polityczną i zdolność do wpływania na wewnętrzne sprawy państwa, jednocześnie utrzymując swoją paramilitarną strukturę i lojalność wobec Iranu.

Decydujące momenty i konflikty

Kariera Nasrallaha była naznaczona serią kluczowych konfliktów i decyzji, które ukształtowały jego dziedzictwo i pozycję Hezbollahu. Jednym z jego największych sukcesów było doprowadzenie do wycofania się wojsk izraelskich z południowego Libanu w 2000 roku, po 18 latach okupacji. Nasrallah został wtedy uznany za bohatera zarówno w Libanie, jak i w całym świecie arabskim. W słynnym przemówieniu z okazji wycofania się Izraela powiedział: „Ono (Izrael) ma broń nuklearną i najsilniejsze siły powietrzne w regionie, ale w rzeczywistości jest słabsze niż pajęczyna”.

W lipcu 2006 roku, po tym jak Hezbollah schwytał dwóch izraelskich żołnierzy w ataku transgranicznym, Izrael rozpoczął miesięczną, masową kampanię powietrzną, morską i lądową przeciwko Libanowi. Dom i biura Nasrallaha, duża część infrastruktury grupy, a także znaczne obszary południowego Libanu i południowych przedmieść Bejrutu zostały zniszczone. Hezbollah wystrzelił około 4000 rakiet w kierunku Izraela. Po 34 dniach walki zawarto rozejm, a Nasrallah ogłosił „boskie zwycięstwo” nad Izraelem. Chociaż był chwalony za stawienie czoła izraelskiej armii, Nasrallah był również krytykowany przez wielu za rozpętanie tej wojny, w której zginęło ponad 1200 osób w Libanie – większość cywilów – i 159 w Izraelu. Nasrallah później wyraził żal – co było dla niego bezprecedensowym posunięciem – i powiedział w wywiadzie telewizyjnym, że Hezbollah nie spodziewał się „nawet jednego procenta”, że schwytanie izraelskich żołnierzy „doprowadzi do wojny o takiej skali”.

Kolejnym ważnym, choć kontrowersyjnym posunięciem, było zaangażowanie Hezbollahu w syryjską wojnę domową, która wybuchła w 2011 roku. Bojownicy Hezbollahu pospieszyli na pomoc siłom prezydenta Syrii Baszara al-Assada, mimo że popularność Hezbollahu spadła, gdy świat arabski odsunął się od Assada. Wraz z kluczowymi sojusznikami Damaszku, Rosją i Iranem, Hezbollah odegrał główną rolę w pomocy Assadowi w utrzymaniu władzy i ostatecznym odzyskaniu terytoriów utraconych we wczesnych latach konfliktu. Popularność Hezbollahu wśród Arabów ponownie wzrosła, gdy stanął w obronie Hamasu, otwierając front z siłami izraelskimi wzdłuż granicy izraelsko-libańskiej zaledwie dzień po ataku Hamasu na południowy Izrael 7 października 2023 roku.

W maju 2008 roku reputacja Hezbollahu ucierpiała, gdy jego bojownicy na krótko zajęli większość zachodniego Bejrutu, zwracając broń przeciwko lokalnym libańskim wrogom po tym, jak rząd podjął kroki przeciwko prywatnej sieci telekomunikacyjnej grupy. W kolejnych latach trybunał wspierany przez ONZ w Holandii skazał zaocznie trzech członków Hezbollahu na pięć równoczesnych wyroków dożywotniego więzienia za zabójstwo byłego premiera Libanu Rafika Haririego w 2005 roku. Hezbollah zignorował trybunał i wielokrotnie zaprzeczał, że jego członkowie byli zaangażowani w masowy zamach samobójczy wzdłuż nadmorskiej promenady w Bejrucie, który zabił Haririego i 21 innych osób, atak, który głęboko podzielił Liban.

Podczas arabskiej wiosny przeciwko autokratycznym rządom, bliski sojusz Hezbollahu z Syrią i Iranem naraził grupę na oskarżenia, że jest ona jedynie dobrze uzbrojonym narzędziem Damaszku i Teheranu. Hezbollah został również wciągnięty w regionalną rywalizację między Iranem a Arabią Saudyjską, a w 2016 roku Rada Współpracy Zatoki Perskiej, kierowana przez Arabię Saudyjską, uznała Hezbollah za organizację terrorystyczną. Ale kampania Hezbollahu przeciwko Izraelowi pozostała na pierwszym planie, ponieważ grupa nadal budowała swój arsenał dziesiątek tysięcy pocisków, w tym pocisków precyzyjnego naprowadzania, a także dronów.

Eskalacja konfliktu z Izraelem: Ostatnie dni Nasrallaha

Granica libańsko-izraelska pozostawała w większości spokojna po 2006 roku, aż do śmiertelnego wtargnięcia Hamasu do Izraela w październiku 2023 roku. Następnego dnia Hezbollah zaczął atakować izraelskie posterunki wojskowe i prowokować izraelski ogień, co stało się niemal codzienną wymianą ognia. Nasrallah powiedział, że celem było zmniejszenie napięcia w Strefie Gazy. Ostatnie tygodnie życia Nasrallaha były naznaczone dramatyczną eskalacją. Tysiące pagerów i krótkofalówek, używanych głównie przez członków Hezbollahu, eksplodowało w różnych częściach Libanu, zabijając 39 osób i raniąc prawie 3000, wielu z nich cywilów. Liban oskarżył o to Izrael, który nie potwierdził ani nie zaprzeczył odpowiedzialności. Nasrallah obiecał odwet.

Następnie izraelskie ataki na Liban zabiły ponad 700 osób w ciągu pięciu dni, w tym co najmniej 150 kobiet i dzieci, według władz libańskich. Nasrallah zapowiedział, że ostrzał będzie kontynuowany – a Izraelczycy nie będą mogli wrócić do swoich domów na północy – dopóki izraelska kampania w Gazie się nie zakończy. W czerwcu 2024 roku Nasrallah ostrzegł Izrael, że Hezbollah posiada nową broń i możliwości. Nasrallah twierdził również, że Hezbollah ma obecnie znacznie więcej bojowników niż 100 000, o których mówił trzy lata wcześniej. To podkreślało jego pewność siebie i rosnące możliwości militarne organizacji.

W ostatnich latach życia Nasrallah żył w dużej mierze w ukryciu z obawy przed izraelskim zamachem. Mimo to, jego przemówienia do zwolenników, często transmitowane za pośrednictwem łączy satelitarnych, były wyczekiwane i miały ogromny wpływ na nastroje w regionie. Był ognisty w retoryce, uważany za ekstremistę w USA i większości krajów zachodnich, a także w niektórych bogatych w ropę krajach arabskich Zatoki Perskiej. Jednocześnie był postrzegany jako pragmatyk w porównaniu do ognistych bojowników, którzy dominowali w Hezbollahu po jego założeniu w 1982 roku, podczas wojny domowej w Libanie. Jego śmierć, będąca bezpośrednim rezultatem izraelskiego ataku, jest bezprecedensowym ciosem dla Hezbollahu i całej Osi Oporu.

Dziedzictwo i przyszłość Hezbollahu

Hassan Nasrallah pozostawia po sobie skomplikowane dziedzictwo. Dla swoich libańskich szyickich zwolenników i milionów innych ludzi w świecie arabskim i islamskim, był idolem i szanowanym przywódcą. Posiadał tytuł sayyid, honorowy tytuł oznaczający rodowód szyickiego duchownego sięgający proroka Mahometa, założyciela islamu. Jego wizerunek pojawiał się na billboardach w twierdzach grupy w całym Libanie – zwłaszcza w południowym Bejrucie, siedzibie Hezbollahu – oraz na pamiątkach w sklepach z pamiątkami nie tylko w Libanie, ale także w krajach takich jak Syria i Irak. Pomimo władzy, którą dzierżył, jego osobiste życie było skromne. W jednym z wywiadów telewizyjnych, odpowiadając na pytanie reportera o swoją miesięczną pensję, Nasrallah powiedział, że wynosiła około 1200 euro.

Przekształcił Hezbollah w siłę, która potrafiła walczyć z Izraelem do impasu podczas 34-dniowej wojny w 2006 roku i został uznany za osobę, która doprowadziła do wycofania się wojsk izraelskich z południowego Libanu w 2000 roku, po 18-letniej okupacji. Jego najstarszy syn, Hadi, zginął w 1997 roku, walcząc z siłami izraelskimi, co tylko umocniło jego pozycję jako lidera, który również osobiście ponosi ofiary.

Śmierć Nasrallaha, choć jest potężnym ciosem dla Hezbollahu, nie oznacza automatycznego końca organizacji. Hezbollah, jako integralna część Osi Oporu, jest głęboko osadzony w regionalnej architekturze bezpieczeństwa wspieranej przez Iran. Grupa ma ustalone struktury i prawdopodobnie szybko wyznaczy nowego lidera. Jednak brak charyzmy i strategicznego geniuszu Nasrallaha będzie trudny do zastąpienia. Jego następca będzie musiał zmierzyć się z ogromnymi wyzwaniami, w tym z trwającym konfliktem z Izraelem, wewnętrznymi podziałami w Libanie oraz rosnącą presją międzynarodową.

Przyszłość Hezbollahu i jego rola w regionie są teraz bardziej niepewne niż kiedykolwiek. Czy organizacja będzie kontynuować agresywną politykę konfrontacji z Izraelem, czy też skupi się na odbudowie i konsolidacji swoich wpływów wewnętrznych? Śmierć Nasrallaha może zarówno doprowadzić do dalszej eskalacji, jako zemsta, jak i do tymczasowego osłabienia zdolności operacyjnych Hezbollahu. Jedno jest pewne: krajobraz polityczny i militarny Bliskiego Wschodu właśnie uległ znaczącej zmianie, a konsekwencje śmierci Hassana Nasrallaha będą odczuwalne przez długi czas.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Kto zabił Hassana Nasrallaha?

Hassan Nasrallah zginął w wyniku izraelskiego nalotu na południowe przedmieścia Bejrutu, Haret Hreik, w piątek, 27 września 2024 roku. Jego śmierć została potwierdzona przez Hezbollah.

Kiedy zginął Hassan Nasrallah?

Zginął wieczorem w piątek, 27 września 2024 roku.

Czym był Hezbollah?

Hezbollah to libańska szyicka grupa paramilitarna i partia polityczna, wspierana przez Iran. Została założona w 1982 roku i jest uznawana za organizację terrorystyczną przez wiele krajów zachodnich, w tym Stany Zjednoczone.

Jakie były główne osiągnięcia Nasrallaha?

Hassan Nasrallah przekształcił Hezbollah w potężną siłę militarną i polityczną, skutecznie prowadził walkę z Izraelem, co doprowadziło do wycofania się wojsk izraelskich z południowego Libanu w 2000 roku, oraz zbudował rozbudowaną sieć opieki społecznej, która umocniła pozycję Hezbollahu w Libanie.

Co oznacza śmierć Nasrallaha dla regionu?

Śmierć Nasrallaha wprowadza znaczną niepewność w regionie. Może prowadzić do dalszej eskalacji konfliktu z Izraelem, ponieważ Hezbollah może dążyć do odwetu. Jednocześnie stawia Hezbollah przed wyzwaniem znalezienia nowego lidera, który dorówna charyzmie i strategicznym zdolnościom Nasrallaha, co może wpłynąć na przyszły kierunek i siłę organizacji.

Zainteresował Cię artykuł Śmierć Hassana Nasrallaha: Koniec Ery?? Zajrzyj też do kategorii Kulinaria, znajdziesz tam więcej podobnych treści!